Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’e bağlı Çayır Belediyesinde Türkçenin resmi dil kabul edilmesinin üzerinden 13 yıl geçti.
Kuzey Makedonya, tarih boyunca farklı medeniyetlerin ve toplulukların kesişme noktası olması nedeniyle oldukça zengin, çok katmanlı etnik grupların ve farklı dinlere mensup toplulukların harmoni içinde yaşadığı, tüm etnik grupların kendi dillerinin ve Balkanlar’ın çok milletli yapısının korunduğu ülkeler arasında üst sıralarda yer alıyor.
Ülkede Makedonlar ve Arnavutlar başta olmak üzere Türkler, Romanlar, Sırplar, Boşnaklar ve Ulahlar gibi farklı etnik topluluklar bir arada yaşıyor ve kullandıkları diller, tüm etnik gruplar için gelecek nesillerin korunması açısından en önemli unsurlar kabul ediliyor.
Bu kapsamda Kuzey Makedonya’da hakça temsil ilkesi doğrultusunda nüfus oranı yüzde 20’nin üzerinde olan etnik grubun dili, bulunduğu belediyede resmi dil kabul ediliyor.
Üsküp’teki Çayır Belediyesi ise sınırlarında yaşayan Türklerin nüfus oranı yüzde 20’nin üzerinde olmamasına rağmen 13 yıldır Türkçenin resmi dil olmasıyla ve Türk bayrağının dalgalanmasıyla öne çıkıyor.
Çayır Belediyesinde Türk bayrağı dalgalanıyor
Türkçenin resmi dil kabul edildiği 11 Ekim 2013’te Çayır Belediye Başkan Vekilliği ve Meclis üyeliği yapan Kalkandelen Üniversitesi Felsefe Fakültesi Doğu Dilleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Baki, AA muhabirine Türkçenin Çayır Belediyesinde resmi dil kabul edilmesi sürecini ve gelinen noktayı anlattı.
Baki, o dönem Türk Demokratik Partisi (TDP) üyeleri olarak 2013’te düzenlenen yerel seçimler öncesinde Belediye Başkanı İzet Mexhiti’den bazı taleplerinin bulunduğunu, bunlardan birinin de Türkçenin Çayır Belediyesinde resmi dil ve Türk bayrağının resmi bayrak ilan edilmesi olduğunu anlattı.
Çayır Belediyesinde Türk nüfusunun yüzde 20’ye ulaşmamasına rağmen Belediye Meclisinin aldığı kararla Türkçenin resmi dil olduğunu ve Türk bayrağının belediyede yer aldığını vurgulayan Baki, destek veren herkese teşekkür etti.
Baki, “Bizim için tarihi bir gündü. 100 sene sonra ilk defa resmi olarak bir belediyede, Üsküp’teki Çayır Belediyesinde Türkçe, resmi dil olarak tekrar kabul edildi. Türkçe, resmileşmekle kalmadı, Türk bayrağı da yüzde 50 nüfus olmamamıza rağmen resmi bayrak kabul edildi. Bugün belediyenin dışında ve içinde Türk bayrağı dalgalanıyor. Bunlara da gurur duyuyoruz.” diye konuştu.
“Türkçe, köprü vazifesi gören önemli bir dil”
Baki, Kuzey Makedonya’nın, özellikle de Üsküp’ün asırlardır Türkçenin ve Türk kültürünün hakim olduğu coğrafyada bulunduğuna işaret ederek, başta Taşköprü olmak üzere birçok Osmanlı eserinin bölgede yer aldığını söyledi.
“Türkçe, bu coğrafyanın toplumlarını bir araya getiren ve birbirlerine bağlayan bir köprü vazifesi gören önemli bir dil. Tıpkı Taşköprü gibi.” diyen Baki, ülke genelindeki Türk nüfusunun 100 bin civarında olduğunu ancak Türkçenin kültürde, sanatta, günlük hayatta ve edebiyattaki etkisinin daha büyük olduğunu anlattı.
Türkçe isimlerin belediyelerde hala var olduğuna dikkati çeken Baki, Çayır, Saray ve Gazi Baba belediyelerinin halen Türkçe isimler taşıdıklarını dile getirdi.
Baki, “Halk olarak da toplum olarak da ister Türk olsun ister olmasın, Türkçeye bir muhabbet var, Türkçeye bir sevgi var. Çayır Belediyesindeki Türkçenin resmileşmesi elbette ki siyasi bir gayrettir ama toplumsal bir mekanizmanın veya toplumun ihtiyacının yansıması olarak da değerlendirmek gerekiyor. Bu noktada iki noktanın bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış önemli bir karar.” ifadelerini kullandı.
Çayır Belediyesindeki Tefeyyüz İlköğretim Okulu ile Yaşar Bey Üsküplü İlkokulu’nda Türkçe eğitim verildiğine dikkati çeken Baki, Belediyenin yanı sıra halk ve sivil toplum örgütlerinin de Türkçenin kullanımı için haklarını talep etme noktasında görevlerinin olduğunu sözlerine ekledi.
Kuzey Makedonya’nın demografik yapısı
Kuzey Makedonya’da Eylül 2021’de yapılan nüfus, hanehalkı ve konut sayımına göre ülke nüfusu 1 milyon 836 bin 713.
Ülkede Makedonlar nüfusun yüzde 58,44’ünü, Arnavutlar yüzde 24,3’ünü, Romanlar yüzde 2,53’ünü, Sırplar yüzde 1,3’ünü, Boşnaklar yüzde 0,87’sini ve Ulahlar yüzde 0,47’sini oluşturuyor.
Kuzey Makedonyalı Türkler, nüfusun yüzde 3,86’sını oluşturarak üçüncü sırada yer alıyor.
Farklı etnik unsurları kapsayan “diğer” kategorisinde yer alanlar da nüfusun yüzde 1,03’ünü teşkil ediyor.
